Gallium-68 (Ga-68) – Positron– en gammastraler
Zie de KernVisie nieuwsberichten met titels: “Diagnose aderverkalking beter dankzij nieuw radio-isotoop” en “Prostaatkanker scherper te zien met ander radio-isotoop” van 4 maart 2017 respectievelijk 17 december 2018, als ook het artikel in het KernVisie Magazine jaargang 16 nummer 2 van april 2021 (blz 20-21) met titel "Een uniek project voor de behandeling van kanker, 100% made in Belgium" door op de desbetreffende titel te klikken.
Eigenschappen:
Halfwaardetijd: 68 minuten
Type radioactief verval: Positron– en gammastraling
Bijzonderheden:
Gallium-68 (Ga-68) vindt toepassing als radioactief tracer in een Positron Emissie Tomografie scan (PET), al dan niet in combinatie met een Computer Tomografie scan (CT).
Een tumor in en nabij de prostaat is met Ga-68 scherp te zien met een combinatie van PET en CT. De techniek staat bekend onder de afkorting PSMA PET/CT, ofwel Prostaat Specifiek Membraan Antigen PET/CT. Het voordeel van deze techniek is, dat tumoren, die zich deels buiten de prostaat bevinden ook goed zijn waar te nemen. Een tot op heden praktisch probleem is om te bepalen of uitzaaiing naar lymfeklieren plaatsvond. Ook dat is met deze techniek te detecteren. Deze betere waarnemingstechniek maakt behandeling met een grotere kans op genezing mogelijk.
Voorts zijn met Ga-68 leukocytachtige kwaadaardige aandoeningen te detecteren.
Een andere toepassing van deze PET-tracer is, dat aderverkalking sneller is op te sporen. In een artikel in “The Journal of Nuclear Medicine” tonen onderzoekers aan, hoe met gallium-68-pentixafor, op een snelle en niet-invasieve manier levensbedreigende atherosclerotische plaques zichtbaar te maken zijn. De tracer hecht aan de CXCR4-receptor, die zich op de ontstekingscellen in de plaques bevinden. Dit maakt het mogelijk om aderverkalking vroeg op te sporen en te behandelen. Atherosclerose of aderverkalking ontwikkelt zich gedurende een periode van tientallen jaren door een toename van vetten (lipiden), ontstekingscellen en een omhulsel van bindweefsel aan de binnenkant van de slagader. De afzetting en aangroei zorgt voor een plaatselijke verdikkingen van de slagaderwand, die artherosclerose plaques heten. Een ontstekingsreactie kan leiden tot de scheuring van de plaque, wat de verdere groei bevordert. Als een slagader geheel is geblokkeerd, dan heeft dat een hartaanval of beroerte tot gevolg. Het is gewenst om plaques te vinden voor het hartaanvallen of beroertes veroorzaakt. Op dit moment is er nog geen goede niet-invasieve techniek van beeldvorming beschikbaar om de ontstekingen waar te nemen. Fluor-18-fluorodeoxyglucose (FDG)-PET wordt weliswaar gebruikt, maar kent aanzienlijke tekortkomingen. Het probleem is, dat meer cellen dan alleen de ontstekingscellen het FDG-preparaat opnemen, waaronder hartspier- en hersencellen. Het sterke signaal van de organen direct naast de slagaderen beperkt de precieze analyse van de radiotracer-opname in plaques. Ga-68-pentixafor bindt zich specifieker aan ontstekingscellen dan FDG en een patiënt hoeft niet meer minimaal zes uur voor de diagnoseprocedure te stoppen met eten.
De productie van gallium-68 vindt plaats in een Ga-68 generator, die de isotoop germanium-68 (Ge-68) bevat. De nucleair medicus melkt het Ga-68 uit de generator, die in het ziekenhuis staat. De atoomkern van germanium-68 kan een elektron invangen en vervalt daardoor naar gallium-68. De halfwaardetijd van het germanium-68 is 271 dagen. De productie van Ge-68 vindt plaats met behulp van een protonenversneller. De Belgische radio-isotopenproducent IRE gaat voor de productie van Ge-68 een cyclotron bouwen in Fleurus, dat in de tweede helft van 2023 opstart.
